Миғраж оқиғасы ислам күнтізбесіндегі қасиетті айлардың бірі – Ережеп айында орын алған. Ережеп – Алла Тағала ерекше құрмет берген төрт харам айдың бірі. Бұл айлар туралы Құран Кәрімде былай делінеді:
«Расында, Алланың қасында айлардың саны – он екі. Солардың төртеуі харам айлар» (Тәубе сүресі, 36-аят)
Тәпсір ғалымдарының көпшілігі бұл төрт айдың Зулқағда, Зулхижжа, Мұхаррам және Ережеп екенін айтқан. Ережеп айы – жалғыз өзі бөлек тұрған харам ай, яғни ол бірден құрметтелетін ай болып саналады.
Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) Ережеп айы келгенде арнайы дұға жасап: «Уа, Алла! Бізге Ережеп пен Шағбан айларын берекелі ете гөр және бізді Рамазан айына жеткіз» - деп тілейтін.
Ережеп айы – тәубе етуге, күнәлардан арылуға, рухани тазаруға шақыратын ерекше кезең. Ислам ғұламалары бұл айды «рухани дайындық айы» деп атаған. Себебі Ережеп – Шағбанға, ал Шағбан – Рамазанға апаратын баспалдақ іспетті.
Миғраж оқиғасының дәл осы Ережеп айында болуы – кездейсоқ емес. Себебі бұл ай Аллаға жақындаудың, жүректі тазартудың, сабыр мен иманды күшейтудің уақыты болып табылады. Ал Миғраж – Аллаға жақындаудың ең биік көрінісі.
Осы тұрғыдан алғанда, Ережеп айында болған Миғраж оқиғасы мұсылман баласына мынадай терең мағына береді:
тазарған жүрек қана биік дәрежеге көтеріледі, ал сабыр еткен құлға Алла міндетті түрде рухани сый береді.
Сондықтан мұсылмандар Ережеп айын бос өткізбеуге, бұл айда намазға ерекше көңіл бөліп, нәпіл ғибадаттарды арттырып, күнәлардан сақ болуға тырысқан. Өйткені дәл осы айда Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) үмбет үшін ең үлкен сый – бес уақыт намаз парыз етілді.
Ислам тарихында адам баласының ақылына сыймайтын, бірақ мүміннің жүрегімен қабылданатын ұлы оқиғалардың бірі – Миғраж түні. . Миғраж – бұл Ислам тарихындағы ең ұлы мұғжизалардың бірі. Сөздік мағынасы «жоғары көтерілу», «баспалдақ» дегенді білдіреді. Шариғатта бұл – Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) көк жүзіне, жаратылыс атаулының шегі – Сидратул-Мүнтаһаға дейін көтеріліп, Алла Тағаланың құзырына барған сапары.
Бұл оқиға Мұхаммед пайғамбарға (с.ғ.с.) Алланың ерекше қалауымен берілген ең ұлы кереметтердің бірі болып саналады. Миғраж – жай ғана сапар емес, бұл иманның, сабырдың, төзімнің және Аллаға деген толық мойынсұнудың айқын дәлелі.
Миғраж оқиғасы Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) өміріндегі ең ауыр кезеңдердің бірінде орын алды. Ол жыл ислам тарихында «Қайғы жылы» деп аталады. Себебі сол жылы Пайғамбарымыз ең үлкен тіректерінен – жұбайы Хадиша анамыздан және көкесі Әбу Талибтен айырылды. Хадиша анамыз Пайғамбарымызға алғаш иман келтірген, бар байлығын ислам жолына жұмсаған, өмір бойы тірек болған жан еді. Ал Әбу Талиб оны меккелік мүшріктердің зұлымдығынан қорғап келген.
Осы екі үлкен тіректен айырылған соң, Пайғамбарымызға қарсы қысым күшейе түсті. Мекке тұрғындары оны мазақ етіп, қорлап, тіпті таспен ұрып, қанға бөледі. Таиф қаласына үмітпен барғанында да оны қабылдамай, аяқ астынан қуып шықты. Сол сәттерде Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) адам баласы айта алмайтын, тек жүрекпен сезілетін күй кешті. Бірақ дәл сол кезде Алла Тағала оған жұбаныш ретінде Миғраж кереметін сыйлады.
Миғраж түні Жәбірейіл періште Пайғамбарымызға келіп, оны Меккедегі Қағбадан Құдыстағы әл-Ақса мешітіне алып барды. Бұл сапар «Исра» деп аталады. Ол ерекше жаратылған «Бурақ» атты көлікпен жүзеге асты. Әл-Ақса мешітіне барған соң, Пайғамбарымыз барлық бұрынғы пайғамбарларға имам болып, екі ракағат намаз оқытты. Бұл – Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с.) барлық пайғамбарлардың көшбасшысы екенінің белгісі.
Одан кейін көкке көтерілу – Миғраж басталды. Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) әл-Ақса мешітінен кейін Жәбірейіл періштенің бастауымен көкке көтерілді. Әр қабат аспанға кірер алдында Жәбірейіл қақпаны қағып, күзетші періштелермен тілдесіп отырды. Әр қабатта Пайғамбарымызды бұрынғы пайғамбарлар қарсы алып, оған құрмет көрсетті.
Бірінші қабат аспан
Бірінші қабат аспанға жеткен кезде Жәбірейіл қақпаны қақты. Күзетші періште: — «Кім бұл?» – деп сұрады.
Жәбірейіл: — «Жәбірейілмін», – деді.
— «Жаныңда кім бар?»
— «Мұхаммед», – деп жауап берді.
— «Оған пайғамбарлық берілді ме?»
— «Иә, берілді», – деген соң қақпа ашылды.
Бұл қабатта Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) Адам пайғамбармен (а.с.) кездесті. Адам пайғамбар оны жылы жүзбен қарсы алып: — «Қош келдің, салих ұл, салих пайғамбар», – деді.
Адам пайғамбардың оң жағында жәннатқа кіретіндердің рухтары, сол жағында тозаққа түсетіндердің рухтары болды. Ол оң жағына қарағанда қуанып, сол жағына қарағанда жылап отырды. Бұл – адам баласының тағдырына деген жауапкершілікті білдіретін көрініс еді.
Екінші қабат аспан
Екінші қабат аспанда Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) Иса (а.с.) мен Яхия (а.с.) пайғамбарлармен кездесті. Олар бір-біріне туыс, тақуалық пен сабырдың үлгісі болған пайғамбарлар еді.
Екеуі де Пайғамбарымызды қуанышпен қарсы алып: — «Қош келдің, салих бауыр, салих пайғамбар», – деп сәлемдесті.
Олар оған үмбетінің болашағы үшін дұға жасап, ақ жол тіледі.
Үшінші қабат аспан
Үшінші қабат аспанда Юсуф пайғамбармен (а.с.) жүздесті. Юсуф пайғамбарға адамзат сұлулығының жартысы берілген еді. Оның жүзінен нұр төгіліп тұрды.
Юсуф пайғамбар: — «Қош келдің, салих бауыр, салих пайғамбар», – деп Пайғамбарымызды құрметпен қарсы алды.
Бұл кездесу сабыр мен адалдықтың ақыры әрқашан жақсылыққа жеткізетінін білдіретін ишара еді.
Төртінші қабат аспан
Төртінші қабат аспанда Идрис пайғамбармен (а.с.) кездесті. Құранда Идрис пайғамбардың дәрежесі өте жоғары көтерілгені айтылған.
Идрис пайғамбар: — «Қош келдің, салих бауыр, салих пайғамбар», – деп қарсы алып, оған дұға жасады.
Бұл кездесу білім мен сабырдың дәрежені көтеретінін көрсететін рухани белгі болды.
Бесінші қабат аспан
Бесінші қабат аспанда Харун пайғамбармен (а.с.) жолықты. Харун пайғамбар – мейірімділігімен, үмбетіне жанашырлығымен танылған тұлға еді.
Ол Мұхаммед пайғамбарды көріп: — «Қош келдің, салих бауыр, салих пайғамбар», – деп жылы қарсы алды.
Харун пайғамбардың жүзінен үмбетіне деген шынайы қамқорлық байқалды.
Алтыншы қабат аспан
Алтыншы қабат аспанда Мұса пайғамбармен (а.с.) кездесті. Мұса пайғамбар Пайғамбарымызды құрметпен қарсы алды. Бірақ Мұхаммед пайғамбар өтіп кеткеннен кейін Мұса пайғамбар жылап қалды.
— «Неге жыладың?» – деп сұралғанда,
— «Менен кейін келген бір үмбеттің жәннатқа менен де көп кіруіне өкіндім», – деп жауап берді. Бұл – оның үмбетке деген жанашырлығының белгісі еді.
Кейінірек дәл осы Мұса пайғамбар Мұхаммед пайғамбарға (с.ғ.с.) намазды азайтуды сұрауға кеңес берген еді.
Жетінші қабат аспан
Жетінші қабат аспанда Ибраһим пайғамбармен (а.с.) кездесті. Ол «Бәйтул-Мағмур» деп аталатын қасиетті мекеннің жанында отырды. Бұл мекенге күн сайын жетпіс мың періште кіріп, қайта шықпайды.
Ибраһим пайғамбар: — «Қош келдің, салих ұл, салих пайғамбар», – деп қарсы алды.
Ол Мұхаммед пайғамбарға сәлем жолдап, үмбетіне жәннатты көбейту үшін «Субханаллаһ, Әлхамдулиллаһ, Аллаһу әкбар» сөздерін көп айтуға кеңес берді.
Сидратул-Мунтаһа
Осыдан кейін Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) Сидратул-Мунтаһаға жетті. Бұл – жаратылыстың шегі. Бұл жерге дейін Жәбірейіл періште ғана еріп келді, әрі қарай өте алмады.
— «Егер бір қадам алға өтсем, күйіп кетемін», – деді Жәбірейіл. Осы жерде Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) Алла Тағаламен пердесіз тілдесті.Миғражда Пайғамбарымыз жәннат пен тозақты көрді. Ол жерде жасалған амалдардың шынайы нәтижесі көрсетілді. Кейбір адамдардың тілдері оттан болған қайшымен кесіледі – олар дүниеде өсек айтып, өтірік таратқандар. Кейбіреулердің іштері үйдей болып, жыландар мен шаяндар толып жүр – олар харамнан мал тапқандар. Ал жәннатта Аллаға бойсұнған, сабыр еткен, адал өмір сүрген адамдарға дайындалған нығметтер көрсетілді.
Осы түнде мұсылмандарға ең үлкен аманат – бес уақыт намаз парыз етілді. Алғашында намаз елу уақыт болып белгіленді. Бірақ Мұса пайғамбардың кеңесімен бірнеше рет сұралып, бес уақытқа дейін жеңілдетілді. Соған қарамастан, оның сауабы елу уақыт намазға тең болып қалды. Бұл – Алланың үмметке деген мейірімінің айқын дәлелі.
Миғраж оқиғасы – ақылмен емес, иманмен қабылданатын шындық. Сол себепті кейбір кәпірлер бұл оқиғаға сенбей, мазақ етті. Ал шынайы мүміндер, әсіресе Әбу Бәкір (р.а.), бір сәт те күмәнданбай: «Егер мұны Мұхаммед айтса, онда ол – ақиқат» деді. Сол үшін оған «Сыддық» деген лақап берілді.
Бұл оқиға бізге үлкен сабақ береді. Қандай қиындық, қандай сынақ келсе де, Аллаға деген сенімнен айнымау керек. Сабыр еткен пендеге Алла міндетті түрде жеңілдік береді. Миғраж – қайғыдан кейінгі қуаныштың, сабырдан кейінгі сыйдың дәлелі.
Бүгінгі мұсылман үшін Миғраж – ең алдымен намаздың қадірін түсіну. Намаз – мүміннің Миғражы. Кім намазын түзесе, оның өмірі де түзеледі. Кім намазын тәрк етсе, ол рухани құлдырауға түседі.
Сондықтан Миғраж түні бізге тек тарихи оқиға емес, күнделікті өмірімізге бағыт беретін рухани бағдар болуы тиіс. Иманды сақтап, намазды берік ұстап, адал өмір сүру – әрбір мұсылманның басты міндеті.
Пайдаланылған әдебиет:
1. Құран Кәрім. Қазақша мағынасы және тәпсірлерімен.
(Тәубе сүресі, 36-аят)
2. Имам әл-Бұхари. Сахих әл-Бұхари.
(Исра және Миғраж хадистері)
3. Имам Мүслім. Сахих Мүслім.
(Харам айлар және Миғраж оқиғасына қатысты хадистер)
4. Имам Ахмад ибн Ханбал. әл-Мүснад.
5. Имам ат-Табарани. әл-Муғжам әл-Кәбир.
6. Имам Ибн Кәсир. Тафсир әл-Құран әл-Азим.
7. Имам әл-Қуртуби. әл-Жәмиғ ли ахкамил-Құран.
8. Имам ән-Нәуәуи. Шарх Сахих Мүслім.
9. Ибн Хажар әл-Асқалани. Фатхул-Бари би шарх Сахих әл-Бұхари.
10. Әл-Бәйһақи. Дәлаилун-нубууә.
АЛИБАЕВ Ержан Айтмағамбетович
Баянауыл ауданы
«Көшербай абыз» мешітінің имамы
