Мына заманда бәрі болады деп жатамыз, бірақ біле жүретін есте сақтай жүретін қағидаларда бар.
Қазақта «өлімді әйел емес, ер адам естіртеді» деген дәстүр — ұлттық таным мен тәрбиеге негізделген терең мәні бар қағида.
Негізгі мәнісі мынада:
1. Сабыр мен салмақтылық:
Ер адам — сабырлы, байсалды болуға тәрбиеленген. Өлім хабарын жеткізуде суық жаңалықты сабырмен, жұбату сөзбен, ақылмен жеткізу маңызды. Ер кісілер мұндай ауыр хабарды эмоцияға берілмей, сабырмен айтуы тиіс.
2. Жұбату сөзі:
Хабар айтумен қатар, марқұмның жақынына демеу, жұбату сөзін айту — естіртудің бір бөлігі. Бұл да — ер адамның міндеті.
3. Әйел — үйдің ұйытқысы:
Әйел заты қайғыға бейім, сезімтал. Мұндай ауыр хабарды естірту оларға ауыр тиіп, өздері де егілуі мүмкін. Сондықтан мұндай ауыр істі әйелге жүктемеген.
4. Дәстүр мен жауапкершілік:
Қазақта «жаман хабарды жеткізудің де жолы бар» дейді. Бұл — дәстүр, естірту — рәсім. Оны орындау — үлкен жауапкершілік, сондықтан ол ер азаматқа жүктеледі.
Қорыта айтқанда, бұл — тек салт емес, ұлттық дүниетаным мен ұрпақ тәрбиесінің бір көрінісі.
Елка МАУТХАН
